De creatie van Groove is goed verlopen. Componist, solist & dirigent waren in hun nopjes met de uitvoering, en de drie concerten te Brugge, Brussel & Antwerpen bleven ook door de media niet onopgemerkt.
Bekijk het nieuwsbericht over de première te Brugge online op focus tv!
Lees de kritiek door Maarten Beirens in DeStandaard!
Surf naar de site van de Brugse stadsomroep en beluistere een interview met Wim Henderickx!
Op naar Brugge voor de grote première: de musici van Brussels Radio Philharmonic, solist Gert François & dirigent Giancarlo Guerrero beginnen zo meteen aan hun generale repetitie in het concertgebouw. Genoeg ruimte te maken op het podium voor al de instrumenten die nodig zijn voor Groove! blijkt een hele uitdaging. Maar orkestregisseur Anke Van Rooten is er uiteindelijk in geslaagd voor elke trommel, elke cowbel enz . een plaatsje te vinden. Iedereen kijkt uit naar deze bijzondere creatie!
Voor meer informatie over de premiere vanavond, ga naar de site van het Concertgebouw!
De Gentse fotograaf Otto Van de Steene volgde onze musici & componist Wim Henderickx gedurende enkele maanden op de voet . Hij schetste een intiem beeld van het leven achter de schermen van een symfonisch orkest, en geeft ons een exclusieve kijk op het ontstaan van nieuwe muziek.
Een gesprek met Julian De Backer
Otto, je hebt dirigent Giancarlo Guerrero mogen fotograferen tijdens zijn repetitie. Hoe ga jij te werk als je zo iemand een hele dag mag volgen?
Otto Van De Steene: “Ik heb niet enkel de dirigent gevolgd. Ik heb me weliswaar op hem geconcentreerd, maar ik heb geprobeerd om het hele orkest in beeld te brengen. Ze waren reeds aan het repeteren toen ik aankwam en ik ben er gewoon tussen gekropen. Pas na enige tijd heb ik mezelf voorgesteld, maar wrevel is er niet geweest: percussionist Gert François kende me al en dat creëert vertrouwen.
Een repetitie is ideaal: er is nog geen formaliteit, dus kan ik vrij bewegen. Als er een stoeltje vrij is, kan ik tussen de muzikanten gaan zitten. Zo fotografeer je ook wat zij zien en kijk je vanuit hun standpunt. Ik durf gerust onder de piano te gaan liggen, naast de percussionist, om vanuit een hele rare hoek te werken. Maar ik volg zeker niet alleen de dirigent; ik kies de juiste standpunten en dan maak ik mijn foto’s.”
Heb je een favoriete positie waaruit je foto’s maakt?
Otto: “Nee. (pauze) Ja, misschien wel. Hoe gekker hoe beter (lacht). Ik ben van mening dat beelden vanuit een heel speciale hoek erg interessant zijn. Vandaag (maandag 7 februari, red.) heb ik gespeeld met reflecties in de piano. In de fotografie noemen ze dat boqué ofte “licht in het onscherpe”. Dan krijg je cirkelvormige effectjes, die ik graag gebruik. Maar ook onscherpe objecten zet ik graag op de voorgrond en dat zie je niet zo vaak in de fotografie. Vaak heb je onscherpe zaken op de achtergrond, maar ik streef beide na waardoor mijn beelden meer dynamiek krijgen.”
Is een goede fotograaf ook een beetje een regisseur van zijn foto?
Otto: “Qua stijl regisseer ik nooit. Ik zal nooit iemand iets laten doen; ik fotografeer wat ik zie. Als ik iemand zou vragen iets te doen, verdwijnt het toeval. Een voorbeeld: bij het planten van een boomgaard, zullen sommige boeren appels ‘toevallig’ gooien en zien waar ze lan
den. Op die punten zullen ze dan hun bomen zetten. Als ik jou vraag om daar te gaan staan, gaat mijn beeld veel minder natuurlijk zijn. Artificiële fotografie wil ik echt niet; ik wil tonen wat ik als voyeur heb gezien.”
Zijn er fotografische taboes voor jou?
Otto: “Poseren is bijna een taboe voor mij, ja. Ik zou nooit modelfotograaf kunnen worden. Huwelijksreportages weiger ik ook, wegens te gemaakt. Ik heb het ook moeilijk met artiesten die er op de foto jonger willen uitzien dan ze werkelijk zijn. Veel solisten en diri
genten zien er 10 à 15 jaar jonger uit op hun persfoto’s. Ik fotograaf hen zoals ze nu zijn, zodat mijn werkwijze soms botst met de visie van de artiest. Ik heb helaas al foto’s offline moeten halen.”
Wat is jouw droomproject?
Otto: “Mijn fiets, mijn camera, genoeg geld, een rugzak, goede wandelschoenen en ik: samen de wereld rondreizen en beelden nemen van mensen! Het broeikaseffect speelt me parten: ik heb boeren horen klagen in het rijke Noorwegen en ik heb Keniaanse boeren horen klagen. De verhalen van lokale boeren en lokale mensen interesseren mij, niet een of andere gletsjer die last heeft van de opwarming van de aarde. Dat kan mij geen worst schelen. Smeltend ijs kan je ook in de koelkast aantreffen! Je hebt op reis meteen een aanspreekpunt, want de mensen kijken naar jou. Een fietsende fotograaf maakt nieuwsgierig. Ook het ecologische aspect spreekt me aan: je komt overal en je geraakt ook overal met je tweewieler. Het is een aangename manier om te reizen, omdat je niet afhankelijk bent van trein of vliegtuig. Niets moet en alles mag. Ik fungeer gemakkelijk in internationale gezelschappen. Ik voel me geen Belg en al helemaal geen Vlaming.”
Voor het eerst worden Otto’s beelden aan het publiek getoond! In 12 sfeervolle beelden zet hij deze unieke productie in de kijker in de foyers van het Flageygebouw, Brussel te bekijken op de avond van het concert, op 12 februari vanaf 19h00 – 23h00. De tentoonstelling is vrij toegankelijk. De beelden worden verkocht. Voor meer informatie, stuur een mail naar info@brusselsphilharmonic.be
This Monday, 7th of February, Brussels Radio Philharmonic, conductor Giancarlo Guerrero, soloist Gert François & composer Wim Henderickx met for the first time all together to start the rehearsals for Groove!. This new piece written by Henderickx’s will go on premiere in Bruges on 10th of February during the Beat-it! Festival
Maestro Giancarlo Guerrero talked to Journalist Julian De Backer about his first impressions.
It must be exciting for you, to be part of the creation of new music …
G. Guerrero : “The birth of a new piece, that could easily become – and I’m sure it will become – standard repertoire! Your name will always be associated with it; you are creating the tradition. We are building the piece, agreeing on what might work and what might not work. Music is a living organism that needs to develop and grow, also for the audience. That’s what I mean when I say that new music is the key to making classical music relevant in our time. This music represents where we are, now, in 2011.”
Wim Henderickx, the composer of the piece you’re conducting in Brussels, is present during rehearsals. Does he allow modifications or changes?
G. Guerrero : “Of course! And what an honour it is to have the composer in the same room! Imagine what it was like in the 1800’s when Brahms was sitting there! It’s no different now. Mahler, Bach, Mozart … they all had world premieres! Sometimes we forget that, because we think that their music has always been around. New music, to me, is the key to making classical music relevant in our time. Composers like Wim Henderickx are writing music in the 21st century; music that applies to our time. Bruckner and Mahler wrote music that was relevant to their time. For a conductor, I can tell you, it’s scary : you have the actual ears of the composer back there. It’s his piece! It’s my job to make sure that what he wants to tell becomes clear and understandable to the orchestra.
I never met Mr. Henderickx until the rehearsal, but we hit it off from the start. Plus, we have an incredible percussion soloist who knows the composer very well. But it’s daunting : sometimes the composer’s dead, now he’s here.”
Do you sometimes stop conducting to ask his advice?
G. Guerrero : “Naturally! I will look behind my shoulder : “Is this okay?”. It’s one thing to compose a piece in your head, but it’s another to actually hear it. The musicians have to be flexible, to make changes on the spot, depending on what the composer’s hearing. It’s obvious to me that the Brussels Radio Philharmonic does a lot of new music, because they’re so quick. Playing new music is an art form. The music is what gains and the concert will be fabulous. The musicians, the conductor, the soloists are all in the same place to give their best, for the music.”
Isn’t it difficult or even frightening to conduct a piece you never heard before?
G. Guerrero : “No, not really. I’m comfortable with living composers. It can be a bit scary, but the internet is a godsend in this day and age. I was not familiar with Mr. Henderickx or his work, but I went online and found a bunch of samples of his music. I could immediately say : “Oh, I can do this!”. We had a connection, because he was a percussionist like myself.
It is a very difficult piece, however! While having a beer, I told Wim : “You owe me!” (laughs). The soloists and I are working very hard, but we do it because we believe in the music.”
You are called a “champion of new music”. Nowadays, you are conducting what we consider to be “modern” classical music. Do you ever find yourself influenced by pop or rock music?
G. Guerrero : “Sure! That’s all I hear! In my free time, I listen to heavy metal, jazz, Pink Floyd, Black Sabbath! In Wim Henderickx’ percussion concierto, there are a lot of influences of Middle Eastern music, Indian music, even of jazz and rock ‘n roll! New influences are very important, because you don’t make music in a vacuum.
He will be conducting the Brussels Radio Philharmonic this week: Maestro Guerrero, originally from Costa Rica, is well known for his love of contemporary music throughout the world.
Having only just arrived at Brussels, he has to deal with a tight schedule at once. Monday morning, 10am: A meeting with composer Wim Henderickx & soloist Gert François to read the scores of ‘Grove!’ together, followed by 5 hours rehearsal with the full orchestra at 2pm. At 7, the journalists are waiting for him outside. Giancarlo welcomes them with a warm smile, enthousiastically.
The countdown is running: A tough programme, 86 musicians, 5 soloists, 4 highly diverse pieces of music, and only 3 days to go until the grand premiere in Bruges…
Besides, Guerrero is opening the European part of a remarkable guest conducting tour that will have him working with six different orchestras on five continents this season. Read more!
Hoe vertaal je al die (culturele) invloeden concreet in je muziek?
In het Arabische deel werk ik met typische kwarttonen, microtonen, tonenreeksen en instrumenten zoals de darbuka en de bendir. Het tweede deel, het Oosterse, beweegt van Indonesische gamelanmuziek over Indische tabla’s, Tibetaanse cymbalen en tempelbellen naar de Japanse kodo. Het derde deel is gewijd aan Afrikaanse muziek. Hier klinken Afrikaanse trommels en authentieke instrumenten zoals de kalimba.
In het verleden maakte je al gebruik van authentieke niet-westerse toonsystemen, instrumenten, enzovoort. Dat vergt heel wat (praktijkgericht) onderzoek, studie en inlevingsvermogen. Ik veronderstel dat dit ook voor Groove! geldt?
Je kan een muziekcultuur bestuderen door ter plaatse de muziek te ervaren. Maar soms is het niet slecht om de muziek van buitenaf te beschouwen, door er afstand van te nemen. Zo heb ik de Vlaamse cultuur pas echt leren kennen tijdens mijn verblijf in Nederland (Wim Henderickx doceert aan het Conservatorium van Amsterdam). Voor Confrontations, een werk geïnspireerd door de Afrikaanse muziek, ben ik wel ter plaatse gegaan en heb ik met Afrikaanse musici gespeeld. Maar terwijl de Afrikaanse muzikanten in hun eigen groove speelden, bleven de Westerse ook in de westerse groove musiceren. Het was moeilijk om op die manier tot iets te komen dat werkte. Uiteindelijk zijn we erin geslaagd om eventjes naar elkaar te luisteren en te kijken en tot een punt te komen waar beide culturen elkaar raakten. De identiteit van de twee culturen bleef wel altijd aanwezig, er was dus geen sprake van fusion. Dat geldt ook voor mijn Arabisch geïnspireerde muziek. Ik werk samen met authentieke musici, maar de compositie zelf blijft mijn eigen invulling van die inspiratie. Ik schrijf geen Arabische muziek, waarom zou ik dat als Westerling ook doen?
Ook dit stuk benader ik op dezelfde manier. Ik blijf een Westerse componist, maar zoek naar wegen om naar andere culturen te kijken zonder dat mijn werk zuiver technisch wordt. Het creatieproces moet me ook fascineren. En dat is net de essentie van Groove! Ik kijk terug naar mijn verleden als componist, als iemand die de wereld wil begrijpen, iemand die gefascineerd is door culturen en wil teruggaan naar de oorsprong daarvan. Ik heb me laten leiden door mijn eigen fascinaties en zocht daarvoor naar links: ritme, groove.
Wanneer de laatste vraag is gesteld en ik het meer dan boeiende gesprek afrond, wijst Henderickx me nog even op de belangrijke rol van Gert François, percussionist bij Brussels Philharmonic – het Vlaams Radio Orkest. Want, zo zegt Henderickx, de samenwerking met deze topmuzikant was en is erg intens. Voor Raga I beslisten ze samen welke instrumenten in het werk aan bod moesten komen. Nu is de aanpak net iets anders, Henderickx maakt immers gebruik van instrumenten die niet tot het vertrouwde instrumentarium van Gert François behoren. Groove! is een zoektocht naar nieuwe wegen die de technische capaciteiten en kennis van de solist zeker verruimen. Hij laat zich daarbij ondermeer leiden door authentieke musici. Het voordeel is dat Gert François niet alleen een zoeker is, maar ook erg nieuwsgierig. Hij heeft veel gereisd en kwam al met heel wat nieuwe instrumenten in contact. Hij staat open om zijn kennis uit te breiden en zijn grenzen te verleggen. Groove! wordt alleszins een grote uitdaging voor de percussionist.
Vanuit die impuls wil je in je werk de wereld verwerken. Bedoel je daarmee dat in Groove! alle muziekculturen vertegenwoordigd zijn?
Ik vertrek eerder vanuit ritme en timing, twee essentiële parameters van de percussie. Ritme is oermuziek en in mijn ogen de essentie van muziek. De titel Groove! verwijst daar ook naar. Ritme is ook datgene wat culturen verbindt, ritme is van de wereld, alle etnieën vinden zich terug en komen samen in ritme. En dat mondiale idee van culturen met elkaar te verbinden heeft me altijd geboeid. Ik hou ervan om culturen tegenover elkaar te zetten en met elkaar te confronteren. Concreet bestaat Groove! uit drie grote bewegingen waarin ik me op muziek concentreer die ik al in eerdere werken heb geëxploreerd. Het eerste deel is Arabisch, het tweede Oosters en het derde Afrikaans.
En wat met bijvoorbeeld Zuid-Amerikaanse muziek?
Zuid-Amerikaanse muziek heb ik niet rechtstreeks in mijn muziek verwerkt, maar omdat Afrikaanse muziek aan de basis van de Latijns-Amerikaanse muziekcultuur ligt, beschouw ik mijn Afrikaans deel als een onrechtstreekse verwijzing naar Zuid-Amerika.
Bij Groove! dacht ik ook spontaan aan jazzmuziek. Heb je ook voeling met dit genre?
Groove! is een heel direct stuk. Dat wil niet zeggen dat ik het mijn publiek gemakkelijk wil maken. Ik wil vooral kunnen communiceren met de mensen. Mijn muziek is niet gemaakt voor een beperkt of select publiek, maar het is ook niet commercieel. Ik wil mensen betrekken en nadenken over hoe je een publiek kan bereiken. Met directe muziek kunnen mensen makkelijker in de sfeer van een werk komen. Daarnaast ben ik als percussionist en vanuit het slagwerkrepertoire ook vertrouwd met de wereld van pop en jazz. Zelf luister ik ook veel naar niet-klassieke muziek, ik sta daar erg open voor.
Groove! sluit trouwens af met een ode aan het Westen – het orkest staat symbool voor het Westen – waarbij ik het orkest op een ‘niet zo klassieke manier’ heb gebruikt. Zo heb ik heel wat extra blazers toegevoegd en de strijkers aangevuld met een baritonsax en een basgitaar, instrumenten uit de popscene. Er klinkt zelfs een synthesizer! Je zal merken, de ‘sound’ verandert helemaal.
Wordt vervolgd!
Het is een warme augustusdag wanneer ik Wim Henderickx in zijn zonnige werkstudio in Antwerpen ontmoet. De voorbije zomer bracht hij in deze inspirerende ruimte door. Want de componist heeft het druk, druk met lesgeven, met dirigeren, maar ook en vooral met componeren. Momenteel werkt Henderickx aan drie nieuwe compositieopdrachten, waaronder Groove!, een concerto voor percussie op vraag van Brussels Philharmonic – het Vlaams Radio Orkest.
Ik heb me nauwelijks geïnstalleerd of Henderickx toont me trots de schetsen van zijn nieuwe werk. Ik zal je ook al iets laten horen, stelt hij voor, dat geeft je al een idee. De eerste noten klinken alvast veelbelovend, maar tegelijk ook anders dan zijn eerdere werk. Tijd dus om mijn vragen af te vuren.
Als percussionist moet het een hele eer zijn om een opdracht voor een percussieconcerto te krijgen. Maar het is van Raga I geleden dat je nog in dit genre schreef. Hoe groot is de uitdaging?
Wim: De druk is enorm groot, zeker omdat men oordeelt dat ik het instrumentarium als percussionist heel goed ken. Ook het succes van Raga I creëert verwachtingen. Maar deze keer pak ik het anders aan. Raga I was erg introvert en spiritueel. Groove! zal knallen, het is een erg extrovert stuk dat de luisteraar zal doen rechtveren.
Je bent vooral bekend als een componist met een bijzondere voorliefde voor Oosterse en Afrikaanse muziek. Nu ga je een stap verder en wil je de hele wereld in één werk vatten. Is dit een logische evolutie in je oeuvre?
Wim: Als componist is het erg ongebruikelijk om voor een tweede keer een percussieconcerto te componeren. Als percussionist heb ik hier geen moeite mee. Percussie en ritme, dat zijn immers mijn eerste woorden. Ik wil dan ook teruggaan naar die eerste fascinatie, naar mijn roots, ontdaan van alle franjes. Dat betekent niet dat ik mijn andere inspiratiebronnen loslaat. Groove! is eerder een symbiose, een samenvatting van of een stand van zaken van mijn persoonlijke muzikale leven. In die zin is Groove! een logisch vervolg van mijn eerdere composities. Wat wel nieuw is, is mijn recente fascinatie voor de Arabische muziek.
Wordt vervolgd !
Hij was paukenist van de Beethoven Academie en het Eugène Ysaye Ensemble en sleepte voor zijn composities al vlug internationale prijzen in de wacht. Vandaag doceert hij aan de conservatoria van Antwerpen en Amsterdam en geeft hij internationale masterclasses.
Daarnaast nog tijd vinden om muziek te schrijven, is soms geen lachertje. Maar Wim Henderickx is en blijft vooral een gedreven componist. Op vraag van Brussels Philharmonic – het Vlaams Radio Orkest schrijft hij momenteel aan een nieuw werk, een concert voor percussie en orkest. Het is een groots project, maar zeker en vast niet zijn eerste. In 1996 ging Wim Henderickx’ eerste werk voor percussie en orkest in première in Antwerpen met de Filharmonie en de befaamde percussionist Gert François als solist. Het was een enorm succes en zette Wim meteen als componist op de kaart. Hij verheugt zich zeer op dit nieuwe project:
“Toen de vraag kwam om iets nieuws te schrijven voor percussie en orkest, was dat voor mij een grote uitdaging. Dit zou mijn tweede concerto voor slagwerk worden. Het is namelijk zo dat als je aan een tweede concerto begint, je iets speciaals wil doen, je mag dus zeker niet in herhaling vallen. De Raga is nog steeds ‘in the running’. Dat nieuwe concerto moet tegen de Raga ingaan, of hem op zijn minst verder ontwikkelen.”
Het ontstaan van een wereldcreatie: De eerste pennestrepen staan reeds op papier
Hoe zal dat gebeuren? Wim’s muziek is tot nu toe vooral geïnspireerd op de oosterse muziek. Daar wil hij verandering in brengen, zijn nieuwe werk moet geïnspireerd zijn door de muziek uit de hele wereld. En de hele wereld verwerken in een concerto, is een hele uitdaging. Hoe begin je daaraan? Hoe vind je een rode lijn, welke stijl volg je, en welke instrumenten kies je? Welke harmonieën verwerk je, hoe zorg je ervoor niet af te zakken in de folklore, en vooral: hoe blijf je authentiek?
Via deze blog zal Wim Henderickx deze vragen vanaf nu toelichten en unieke inzichten geven in het proces van de creatie van muziek.
We kijken ernaar uit u hier vaak terug te zien!
Wim Henderickx heeft de vraag gekregen om een werk te componeren voor percussie en orkest, uit te voeren door Gert François en Brussels Philharmonic – het Vlaams Radio Orkest tijdens het Beat-it! Festival in februari 2011.
Via deze blog kunt u binnenkort meevolgen hoe deze nieuwe compositie vordert! We hopen u spoedig terug te zien…
